Türkiye’de daha çok "Eyüp Sultan" unvanıyla bilinen, Hz. Peygamber’i Medine’ye hicreti sırasında evinde ağırlayan büyük sahâbî Ebû Eyyûb el-Ensârî, İslam tarihinin en önemli şahsiyetlerinden biridir. Asıl adı Hâlid b. Zeyd olan bu mübarek zat, sadece bir ev sahibi değil, aynı zamanda bir savaşçı, bir âlim ve vahiy kâtibidir.

Mihmandâr-ı Nebî: Peygamber’in Gönüllü Ev Sahibi

Hz. Peygamber Medine’ye hicret ettiğinde, her müslüman onu evinde misafir etmek istiyordu. Resûlullah, kimseyi kırmamak için devesinin çöktüğü yere en yakın evde kalacağını söyledi. Devenin Ebû Eyyûb’un kapısına çökmesiyle, İslam tarihinde "Mihmandâr-ı Nebî" (Peygamber'in misafir edeni) dönemi başladı. Hz. Peygamber, kendi evi inşa edilene kadar yedi ay boyunca bu evde kaldı.

Cihadla Geçen Bir Ömür

Ebû Eyyûb el-Ensârî, gençliğinden yaşlılığına kadar İslam sancağını en ön saflarda taşıdı. Katıldığı önemli gazveler şunlardır:

• Bedir, Uhud ve Hendek savaşları,

• Hayber ve Mekke’nin Fethi,

• Huneyn Gazvesi.

Hz. Ali döneminde Medine valiliği yapan ve Hâricîlere karşı verilen mücadelelerde de yer alan Ebû Eyyûb, 80’li yaşlarına gelmesine rağmen "Allah yolunda sefere çıkın" emrine uyarak cihadı hiç bırakmadı.

İstanbul Kuşatması ve Vefatı

Onun hayatındaki en dikkat çekici olay, ilerleyen yaşına rağmen müslümanların ilk İstanbul kuşatmasına katılmasıdır. Kuşatma sırasında hastalanan Ebû Eyyûb el-Ensârî, 669 (bazı rivayetlere göre 670-675) yılında vefat etti. Vasiyeti üzerine İslam ordusu tarafından İstanbul surlarına yakın bir yere defnedildi.

Akşemseddin ve Kabrin Keşfi

İstanbul’un Fethi’nden sonra, Fâtih Sultan Mehmed’in hocası Akşemseddin, manevi bir keşif yoluyla bu büyük sahâbînin kabrinin yerini tespit etti. Fâtih Sultan Mehmed, kabrin üzerine bir türbe ve yanına bir cami inşa ettirdi. Bugün "Eyüpsultan" olarak anılan ilçe, adını bu manevi liderden almaktadır.

Ebû Eyyûb el-Ensârî’nin İlmi Şahsiyeti

Sadece bir asker değil, aynı zamanda bir hukukçu ve hadis ravisi olan Ebû Eyyûb, Hz. Peygamber’den 150 hadis rivayet etmiştir. Hadis konusundaki titizliğiyle bilinen sahâbî, bir hadisi bizzat kaynağından duymak için Medine’den Mısır’a kadar yolculuk yapmıştır.

Önemli Not: Osmanlı padişahları, tahta çıktıklarında "Kılıç Kuşanma" merasimlerini onun türbesi önünde gerçekleştirerek, devletin manevi temelini bu büyük sahâbînin huzurunda perçinlerlerdi.