Yapay zeka sadece elektrik değil, aynı zamanda devasa miktarda su tüketiyor. ChatGPT ile yapılan her 10-50 sorgunun yaklaşık yarım litre su tükettiği tahmin edilirken; Google, Microsoft ve Meta gibi devlerin su kullanımı 2020'den bu yana rekor seviyelere ulaştı.

Dijital dünyada attığımız her adımın fiziksel bir bedeli var. Özellikle fotoğraf ve video üreten gelişmiş yapay zeka modelleri, standart bir Google aramasından yaklaşık 10 kat daha fazla enerji ve dolayısıyla soğutma suyu gerektiriyor.

Veri Merkezleri Neden Suya İhtiyaç Duyar?

İnternetteki tüm faaliyetler, "veri merkezi" adı verilen ve futbol sahası büyüklüğündeki bilgisayar sunucu odalarında işlenir. Bu sunucular çalışırken aşırı derecede ısınır. Sistemlerin çökmemesi için kullanılan soğutma kulelerinde su başlıca unsurdur. Bazı yöntemlerde kullanılan suyun %80'i buharlaşarak yok olur.

Şirketlerin Su Tüketim Karnesi

Büyük teknoloji şirketleri 2030 yılına kadar "su pozitif" (tükettiğinden fazlasını doğaya kazandırma) olma sözü verse de veriler artışı doğruluyor:

• Google: 2024 verilerine göre yıllık 37 milyar litre su kullandı. Bu miktar, 51 golf sahasını bir yıl boyunca sulamaya yetiyor.

• Microsoft: Su kullanımının %46'sını su sıkıntısı çekilen bölgelerden karşılıyor.

• Meta: Su tüketiminin %26'sı yüksek su riski taşıyan alanlarda gerçekleşiyor.

Neden Kurak Yerlere Veri Merkezi Yapılıyor?

İspanya, Şili ve Uruguay gibi ülkelerde veri merkezlerine karşı protestolar artıyor. Şirketlerin kurak bölgeleri seçmesinin ana nedenleri şunlar:

1. Düşük Nem: Nemli hava korozyonu (paslanma) artırdığı için kuru havalı bölgeler cihaz ömrü açısından daha cazip.

2. Yenilenebilir Enerji: Güneş ve rüzgar enerjisi tarlalarına yakınlık maliyeti düşürüyor.

3. Arazi Bolluğu: Kurak alanlarda devasa tesisler için geniş arazi bulmak daha kolay.

Gelecekte Bizi Ne Bekliyor?

Uluslararası Enerji Ajansı (IEA), veri merkezlerindeki su kullanımının 2030 yılına kadar ikiye katlanacağını öngörüyor. Çözüm olarak teknoloji devleri şunlar üzerinde çalışıyor:

• Kapalı Devre Sistemler: Suyun buharlaşmadan sistem içinde döndüğü yapılar.

• Atık Isı Kullanımı: Sunuculardan çıkan sıcak suyun evleri ısıtmak için kullanılması (Danimarka ve Finlandiya örnekleri).

• Deniz Suyu: İçme suyu yerine arıtılmış deniz suyu veya endüstriyel atık su kullanımı.

• Uzman Görüşü: "Ölçemezsek, yönetemeyiz." Bilim insanları, AI modellerinin eğitimi ve kullanımı sırasında harcanan suyun daha şeffaf ve standart bir şekilde raporlanması gerektiğini vurguluyor.