Deniz seviyesindeki değişimler, özellikle kıyı şeridinde yaşayan vatandaşlar için zaman zaman endişe kaynağı olabiliyor. Peki, her deniz çekilmesi bir felaketin işareti mi? Bilimsel veriler ışığında deniz çekilmesinin nedenlerini ve depremle olan ilişkisini inceledik.
Denizlerde belirli dönemlerde suyun metrelerce geriye çekilmesi, görsel olarak korkutucu bir manzara oluştursa da bu durumun arkasında genellikle meteorolojik ve astronomik nedenler yatmaktadır. Halk arasında doğrudan doğal afetlerle ilişkilendirilen bu doğa olayının bilimsel temellerini mercek altına aldık.
Deniz Çekilmesi Nedir, Neden Olur?
Deniz çekilmesi, deniz suyu seviyesinin kıyı çizgisinden geriye doğru çekilerek kara parçasının daha fazla açığa çıkması durumudur. Bilim insanlarına göre bu durumun temelinde yatan ana faktörler şunlardır:
-
Sert Rüzgarlar: Özellikle Türkiye’de kuzeyden esen şiddetli poyraz, suyu kıyıdan açık denize doğru iterek su seviyesinin düşmesine neden olur.
-
Atmosferik Basınç Değişimleri: Yüksek basınç merkezleri deniz suyu üzerinde bir baskı oluşturarak suyun alçalmasına (antiklon etkisi) yol açar.
-
Gelgit (Med-Cezir) Olayı: Ay ve Güneş’in yerçekimi etkisiyle sular periyodik olarak yükselir ve çekilir.
-
Mevsimsel Faktörler: Kış aylarındaki kuraklık ve karbon emisyonlarına bağlı değişimler de su seviyelerini etkileyebilir.
Deniz Çekilmesi Ne Anlama Gelir?
Deniz çekilmesi çoğu zaman rutin bir doğa olayıdır. Mevsim geçişlerinde rüzgarın yön değiştirmesiyle suyun geriye gitmesi bilimsel olarak "normal" kabul edilir. Ancak, suyun aniden ve çok büyük bir hızla çekilmesi, deniz tabanında meydana gelen bir kırılmanın (depremin) ardından oluşabilecek bir tsunami öncesi çekilme olabilir.
Deniz Suyunun Çekilmesi Deprem Habercisi mi?
Birçok insanın aklındaki en büyük soru işareti: "Deniz çekilirse deprem mi olur?"
Uzmanlara göre, kıyılarda görülen günlerce süren ve rüzgarla eş zamanlı yaşanan çekilmeler deprem habercisi değildir. Depremle ilişkili olan çekilme, depremden hemen sonra gerçekleşen ve dakikalar içinde dev dalgaların gelmesine neden olan ani çekilmedir.
Dolayısıyla, günlerdir esen poyrazın ardından görülen çekilmeler meteorolojik bir olaydır ve doğrudan büyük bir İstanbul ya da Ege depreminin işareti olarak kabul edilmez.
Deniz Çekilmesi Hakkında Kısa Bilgiler
| Neden | Sonuç | Risk Durumu |
| Poyraz/Rüzgar | Kıyıdan suyun uzaklaşması | Risk yok (Doğal) |
| Yüksek Basınç | Su seviyesinin alçalması | Risk yok (Meteorolojik) |
| Gelgit | Periyodik çekilme | Risk yok (Astronomik) |
| Sualtı Depremi | Ani ve hızlı çekilme | Tsunami Riski |