Lityum, vücuttaki sinir ve kas hücrelerinden geçen sodyum akışını etkileyerek çalışan bir antimanik ajandır. Özellikle bipolar bozukluğun (manik depresyon) manik ataklarını tedavi etmek, şiddetini azaltmak veya atakları önlemek amacıyla reçete edilir.

Lityum Nedir ve Ne İşe Yarar?

Lityum, duygu durum dengesizliğini kontrol altına alır. Özellikle şu belirtiler üzerinde etkilidir:

• Hiperaktivite ve hızlı konuşma.

• Saldırganlık ve öfke nöbetleri.

• Zayıf muhakeme ve uyku ihtiyacının azalması.

• Mani belirtilerinin uzun vadeli kontrolü.

⚠️ Kritik Uyarı: Lityum Zehirlenmesi (Toksisite)

Lityum, "dar terapötik aralığa" sahip bir ilaçtır. Yani, tedavi edici doz ile zehirleyici doz arasındaki fark çok azdır. Önerilen dozdan biraz fazlasını almak dahi hayati risk oluşturabilir.

Aşağıdaki zehirlenme belirtilerini yaşarsanız ilacı bırakın ve derhal tıbbi yardım alın:

• Şiddetli kas güçsüzlüğü veya seğirme.

• Konuşma bozukluğu ve kafa karışıklığı.

• Bulanık görme ve kulak çınlaması.

• Düzensiz kalp atışları ve nöbetler.

Lityum Kullanırken Dikkat Edilmesi Gerekenler

Lityum tedavisi sırasında yaşam tarzınızda yapacağınız bazı değişiklikler, ilacın kan seviyesini doğrudan etkiler:

1. Sıvı Tüketimi: Vücudun susuz kalması lityum seviyesini hızla yükseltir. Her gün bol miktarda su tüketilmelidir.

2. Tuz Dengesi: Diyetinizdeki tuz miktarını aniden değiştirmeyin. Az tuz tüketmek lityum seviyesini artırırken, aşırı tuz tüketmek seviyeyi düşürebilir.

3. İlaç Formu: Uzun etkili tabletleri asla ezmeyin, çiğnemeyin veya kırmayın. Bütün olarak yutun.

4. Hamilelik ve Emzirme: Lityum doğmamış bebeğe zarar verebilir. Tedavi sırasında emzirme önerilmez.

5. Düzenli Kan Testleri: Lityum seviyesini güvenli sınırda tutmak için doktorunuz sık sık kan testi isteyecektir.

Yaygın Yan Etkiler

Lityum kullanımına bağlı olarak şu durumlar görülebilir:

• Ellerde hafif titreme.

• Ağız kuruluğu ve artmış susuzluk.

• Mide bulantısı veya iştah kaybı.

• Baş dönmesi ve uyuşukluk.

İlaç Etkileşimlerine Dikkat!

Bazı ilaçlar lityum ile birlikte alındığında Serotonin Sendromu gibi ciddi durumlara yol açabilir. Özellikle şunları kullanıyorsanız doktorunuza bildirin:

• Antidepresanlar ve antipsikotikler.

• Migren ilaçları (Triptanlar).

• Sarı kantaron gibi bitkisel ürünler.

• Opioid ağrı kesiciler.

Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

Lityum tedavisi ne kadar sürer? Belirtilerin iyileşmesi 1-3 hafta sürebilir. Genellikle bipolar bozukluğun kontrolü için uzun süreli (idame) bir tedavi olarak kullanılır.

İlacı almayı unutursam ne yapmalıyım? Hatırladığınız an alın, ancak bir sonraki dozun zamanı yaklaştıysa kaçırdığınız dozu atlayın. Kesinlikle çift doz almayın.

Lityum kilo aldırır mı? Evet, lityum kullanımı iştah artışına veya tiroid fonksiyonlarında değişikliğe (hipotiroidizm) neden olarak kilo artışına yol açabilir.