Osmanlı Tarihinde Bir Devrin Sonu: Çandarlı Halil Paşa Neden İdam Edildi?

Osmanlı İmparatorluğu'nun kuruluş ve yükseliş dönemlerine damga vuran Çandarlı ailesinin en güçlü temsilcisi Çandarlı Halil Paşa, hem II. Murad hem de Fatih Sultan Mehmed dönemlerinde sadrazamlık yapmış tarihi bir şahsiyettir. Ancak İstanbul'un fethinden hemen sonra yaşanan trajik sonu, onu Osmanlı tarihinde idam edilen ilk sadrazam olarak kayıtlara geçirmiştir. Peki, Çandarlı Halil Paşa neden hedef oldu?

Kedilerin Bıyıkları Ne İşe Yarar?
Kedilerin Bıyıkları Ne İşe Yarar?
İçeriği Görüntüle

Çandarlı Halil Paşa Kimdir? Hayatı ve Kariyeri

Doğum tarihi tam olarak bilinmeyen Çandarlı Halil Paşa, köklü bir ilmiye sınıfı ailesinden gelmektedir. Dedesi Çandarlı Kara Halil Hayreddin Paşa’nın mirasını devralmış, iyi bir medrese eğitimi alarak 1436 yılında kazaskerlik yapmıştır. 1439'da II. Murad tarafından sadrazamlığa getirilmiş, bu görevini Fatih Sultan Mehmed’in ilk yıllarında da sürdürmüştür.

İdam Süreci: İstanbul’un Fethi ve Rüşvet İddiaları

Çandarlı Halil Paşa’nın sonunu hazırlayan süreç, İstanbul’un kuşatması sırasında başladı. Paşa, Avrupa'da yeni bir Haçlı ittifakının kurulmasından çekiniyor ve kuşatmanın kaldırılmasını veya gevşetilmesini öneriyordu. Bu durum, genç padişah II. Mehmed (Fatih) ve çevresindeki komutanlar tarafından "Bizans'tan rüşvet aldığı" şeklinde yorumlandı.

  • 1 Haziran 1453: İstanbul’un fethinden sadece üç gün sonra, Fatih Sultan Mehmed dedikoduları ciddiye aldığını açıklayarak Paşa’yı görevinden azletti.

  • Tutuklama: Çandarlı ve çocukları tutuklandı. Çocukları sonradan serbest bırakılsa da Halil Paşa, Yedikule’de 40 gün hapsedildi.

  • İdam: 10 Temmuz 1453 tarihinde gözlerine mil çekildikten sonra idam edildi.

Çandarlı Halil Paşa Hain miydi?

Tarihçiler arasında bu konu hâlâ tartışılmaktadır. Bazı kaynaklara göre Paşa, devletin bekasını korumak için barışçıl bir siyaset izliyordu. Ancak Fatih Sultan Mehmed için Çandarlı Halil Paşa, merkezi otoritesinin önünde duran eski statükonun bir simgesiydi. Onun idamı, genç padişahın mutlak otoritesini sağlamlaştırmasında bir dönüm noktası oldu.

Dönemin Kritik Olaylarındaki Rolü

Paşa, sadece bir bürokrat değil, devletin yönünü belirleyen bir stratejistti:

  1. Varna Savaşı (1444): II. Murad'ın tekrar ordunun başına geçmesini sağlayarak Haçlı tehlikesini bertaraf etmiştir.

  2. Buçuktepe Vak'ası (1446): Tarihteki ilk yeniçeri isyanlarından biri olan bu olayda, II. Murad'ın tekrar tahta dönmesinde başrol oynamıştır.

  3. II. Kosova Muharebesi (1448): Diplomatik ve politik dehasıyla zaferin kazanılmasına katkı sağlamıştır.

İdamının ardından cenazesi oğlu İbrahim Paşa tarafından İznik'e götürülmüş ve oradaki aile türbesine defnedilmiştir.