Osmanlı İmparatorluğu’nda askeri ıslahat çabalarının en önemli ve çalkantılı dönemlerinden biri olan Sekban-ı Cedid Ocağı, 1808 yılında Sultan II. Mahmud dönemi başlarında teşkil edilmiştir.
Nizam-ı Cedid ordusunun kaldırılmasının ardından ortaya çıkan askeri boşluğu doldurmak amacıyla hayata geçirilen bu yeni ordu, Osmanlı'nın modernleşme tarihindeki en kritik adımlardan biri olarak kabul edilir.
Sekban-ı Cedid’i Kim ve Hangi Amaçla Kurdu?
Sekban-ı Cedid, III. Selim'i yeniden tahta çıkarmak amacıyla İstanbul'a gelen ve ardından Sultan II. Mahmud tarafından sadrazamlığa getirilen Alemdar Mustafa Paşa tarafından kurulmuştur.
Kabakçı İsyanı ile lağvedilen Nizam-ı Cedid ordusunun yerine batılı anlamda eğitimli ve disiplinli bir güç oluşturmayı hedefleyen Alemdar Mustafa Paşa, Yeniçerilerin tepkisini çekmemek için orduya eskiden beri bilinen "Sekban" adını vermiştir.
Sekban-ı Cedid Birliklerinin Öne Çıkan Özellikleri:
-
Eğitmen ve Kadro Yapısı: Ordunun eğitmenliğine eski Nizam-ı Cedid subaylarından Prusya kökenli Süleyman Ağa getirildi. Birliklerin reisi ise Kadı Abdurrahman Paşa oldu.
-
Üniforma ve Teçhizat: Erler aba, dizlik, şalvar ve mintandan oluşan üniformalar giydi; başlarına "şubara" denilen serpuş takarak üzerine şal sardı. Askerler Avrupa tarzı tüfekli eğitime tabi tutuldu.
-
Kışlalar ve Teşkilat: Askerler Levent Çiftliği ve Üsküdar Selimiye Kışlası'nda toplandı. Teşkilatın idari işleri için "Umûr-ı Cihâdiyye Nezâreti" kuruldu.
Yeniçeri İsyanı ve Sekban-ı Cedid'in Sonu
Sekban-ı Cedid’in kısa sürede disiplinli bir yapıya bürünmesi ve devletin bu birliğe yüksek bütçeler ayırması Yeniçerilerin büyük tepkisine yol açtı. İstanbul genelinde artan huzursuzluk, 16 Kasım 1808 tarihinde büyük bir isyana dönüştü.
Yeniçerilerin Bâbıâli’yi basması ve Sadrazam Alemdar Mustafa Paşa’nın hayatını kaybetmesiyle sonuçlanan olaylarda, Sekban-ı Cedid askerleri kanlı sokak çatışmalarına girdi. Süleyman Ağa’nın da çatışmalarda şehit düşmesiyle başsız kalan birlikler dağıldı, Levent ve Selimiye kışlaları yakıldı.
Sultan II. Mahmud İçin Önemli Bir Ders Oldu
Yalnızca 3 ay gibi kısa bir süre varlığını sürdürebilen Sekban-ı Cedid denemesi başarısızlıkla sonuçlansa da Sultan II. Mahmud için tarihi bir tecrübe oldu. Padişah, 1826 yılında Yeniçeri Ocağı'nı tamamen kaldırmadan (Vaka-yı Hayriyye) önce gerekli tüm hazırlıkları yapması gerektiğini bu acı tecrübe ile kavradı.
