Dünya genelinde en sık görülen enfeksiyon hastalıklarından biri olan ve özellikle risk grubundaki kişilerde hayati önem taşıyan zatürre (pnömoni), akciğer dokusunun iltihaplanmasıdır. Bakteriler, virüsler ve mantarlar gibi mikroorganizmaların neden olduğu bu hastalık, erken teşhis edildiğinde başarıyla tedavi edilebilmektedir.
Zatürre (Pnömoni) Nedir?
Tıp dilinde pnömoni olarak adlandırılan zatürre, akciğerlerdeki hava keseciklerinin (alveollerin) iltihaplı bir sıvı ile dolması durumudur. Bu durum, oksijen alışverişini zorlaştırarak nefes darlığına ve şiddetli öksürüğe yol açar. Zatürre, kişinin kendi vücudundaki mikropların direncini kırmasıyla oluşabileceği gibi, nadiren hasta kişilerden damlacık yoluyla da bulaşabilir.
Zatürre Neden Olur ve Risk Faktörleri Nelerdir?
Zatürrenin en temel nedeni vücut direncinin düşmesidir. Hastalığı tetikleyen başlıca faktörler şunlardır:
-
Bakteriler: En yaygın neden "Streptococcus pneumoniae" bakterisidir.
-
Virüsler: Çocuklarda ve gençlerde viral kökenli zatürre daha sık görülür.
-
Risk Grupları: 65 yaş üstü bireyler, prematüre bebekler, sigara kullananlar, şeker hastalığı, kalp, böbrek veya KOAH gibi kronik hastalığı olanlar en yüksek risk grubundadır.
Zatürre Belirtileri Nelerdir?
Zatürre belirtileri, hastalığın tipine göre (tipik ve atipik) değişiklik gösterir:
1. Tipik Zatürre Belirtileri:
-
Aniden başlayan yüksek ateş (39-40 derece),
-
Üşüme ve titreme,
-
Koyu renkli (sarı, yeşil veya pas rengi) balgam,
-
Yan ağrısı ve nefes darlığı.
2. Atipik Zatürre Belirtileri:
-
Halsizlik, bitkinlik ve iştah kaybı,
-
Kuru öksürük ve eklem ağrıları,
-
Sinsi ilerleyen hafif ateş,
-
Karın ağrısı veya baş ağrısı.
Zatürre Tanısı ve Tedavisi
Hastalığın teşhisinde doktor muayenesinin yanı sıra akciğer grafisi (röntgen), kan sayımı ve balgam kültürü gibi tetkikler kullanılır.
Zatürre Nasıl Geçer?
-
Antibiyotik ve Antiviral Tedavi: Bakteriyel zatürrelerde antibiyotik kullanımı esastır. Tedaviye ilk 4 saat içinde başlanması kritik önem taşır.
-
İstirahat ve Sıvı Desteği: Hastanın bol sıvı tüketmesi ve dinlenmesi iyileşme sürecini hızlandırır.
-
Hastanede Yatış: Yaşlı hastalar veya ağır solunum yetmezliği çeken kişilerin tedavisi hastanede yapılmalıdır.
Zatürre Ölümcül Müdür?
Zatürre, günümüzde tedavi edilebilir bir hastalık olmasına rağmen, özellikle geç tanı konulan veya bağışıklığı çok düşük olan bireylerde ölümcül sonuçlar doğurabilmektedir. Bu nedenle belirtiler fark edildiğinde vakit kaybetmeden bir göğüs hastalıkları uzmanına başvurulmalıdır.
Zatürreden Korunma Yolları
En etkili korunma yöntemi zatürre aşısı (pnömokok aşısı) yaptırmaktır. Ayrıca sigaradan uzak durmak, dengeli beslenmek ve kalabalık ortamlarda hijyen kurallarına dikkat etmek hastalıktan korunmada büyük rol oynar.
