Anadolu'dan Balkanlar'a, Orta Asya'dan Orta Doğu'ya kadar uzanan geniş bir coğrafyada kışın bitişini ve doğanın uyanışını müjdeleyen Hıdırellez, binlerce yıllık bir gelenek olarak yaşamaya devam ediyor. Halk takviminde yazın başlangıcı kabul edilen bu özel gün, sadece bir mevsim değişikliği değil, aynı zamanda umudun ve bereketin simgesi olarak kabul ediliyor.
Peki, Hıdırellez tam olarak nedir ve neden 5 Mayıs’ı 6 Mayıs’a bağlayan gece kutlanır? İşte bu kadim bayramın hikayesi ve gelenekleri...
Hıdırellez Ne Anlama Geliyor?
Hıdırellez kelimesi, darda kalanlara yardım eden Hızır ile denizlerin koruyucusu olduğuna inanılan İlyas peygamberlerin isimlerinin birleşmesiyle (Hızır-İlyas) oluşmuştur. İnanışa göre bu iki kutsal kişi, her yıl 6 Mayıs günü yeryüzünde buluşarak toprağa ve suya can verir, insanlara yardım ulaştırırlar.
Mevsimlerin Dönüm Noktası
Halk takvimine göre yıl iki ana bölüme ayrılır:
-
Hızır Günleri: 6 Mayıs’ta başlar ve 7 Kasım’a kadar süren "yaz" mevsimini temsil eder.
-
Kasım Günleri: 8 Kasım’da başlar ve 5 Mayıs’a kadar süren "kış" mevsimini ifade eder.
Bu nedenle 5 Mayıs akşamı yapılan kutlamalar, kışın karanlık ve soğuk günlerine veda edip güneşli yaz günlerine "merhaba" demek anlamına gelir.
UNESCO Listesinde Bir Dünya Mirası
Hıdırellez'in kültürel değeri, 2017 yılında UNESCO tarafından tescillenmiştir. "İnsanlığın Somut Olmayan Kültürel Mirası Temsili Listesi"ne kaydedilen Hıdırellez; Türkiye ve Kuzey Makedonya’nın ortak adaylığı ile koruma altına alınmıştır. UNESCO belgelerinde bu bayram; "Hızır-İlyas, Ederlezi, Kakava, Haftamal, Eğrilce" gibi farklı isimlerle de anılmaktadır.
Kakava Şenlikleri ve Roman Kültürü
Hıdırellez kutlamalarının en renkli hallerinden biri olan Kakava Bayramı, özellikle Roman vatandaşlar tarafından büyük bir coşkuyla kutlanır. Edirne ve Kırklareli gibi illerimizde düzenlenen Kakava Şenlikleri, her yıl binlerce turisti ağırlayarak ateş üstünden atlama ve nehir kenarında dilek dileme ritüelleriyle görsel bir şölene dönüşür.
En Yaygın Hıdırellez Gelenekleri
Kökleri Mezopotamya, Anadolu ve İslamiyet öncesi Orta Asya Türk kültürüne kadar uzanan Hıdırellez’de en çok uygulanan ritüeller şunlardır:
-
Ateş Üstünden Atlama: Kötü enerjiden arınmak ve hastalıklardan korunmak için dev ateşler yakılır ve üzerinden atlanır.
-
Dilek Dileme: Gelecek yılın bolluk içinde geçmesi için gül ağacı diplerine dilekler çizilir veya asılır.
-
Doğa İle Buluşma: 6 Mayıs sabahı erkenden kalkılarak yeşil alanlara ve su kenarlarına gidilir; doğanın taze enerjisinden şifa umulur.
-
Biliyor muydunuz? Miladi takvime göre 6 Mayıs’ta kutlanan Hıdırellez, eski Rumi (Jülyen) takvime göre aslında 23 Nisan gününe denk gelmektedir.
