İran’da 2024 yılında yapılan seçimlerin ikinci turunda muhafazakar rakibi Said Celili’yi geride bırakarak ülkenin 9. Cumhurbaşkanı seçilen Mesud Pezeşkiyan, İran siyasetinde yeni bir dönemin kapısını araladı. Eski bir sağlık bakanı ve kalp cerrahı olan Pezeşkiyan, pragmatik dış politika vaatleriyle tanınıyor.
Mesud Pezeşkiyan’ın Kökeni ve Eğitimi
29 Eylül 1954 tarihinde İran'ın Batı Azerbaycan eyaletine bağlı Mahabad kentinde doğan Pezeşkiyan, bugün 71 yaşındadır.
-
Etnik Kökeni: Babası Türk, annesi ise Kürt olan Pezeşkiyan, Türk kimliğini her fırsatta gururla dile getirmektedir. Bir röportajında, "Evde çocuklarımla Farsça yerine Türkçe konuşuyorum. Türklüğümle gurur duyuyorum" ifadelerini kullanmıştır.
-
Tıp Kariyeri: Tebriz Üniversitesi Tıp Fakültesi mezunudur. Soy ismi Farsçada "Doktorlar" anlamına gelen Pezeşkiyan, uzman bir kalp cerrahıdır. 1980-1988 İran-Irak Savaşı'nda hem savaşçı hem de tabip olarak görev yapmıştır.
Hayatını Değiştiren Trajedi: "Bir Daha Hiç Evlenmedi"
Pezeşkiyan’ın İran halkı nezdinde büyük saygı görmesinin nedenlerinden biri de kişisel hayatındaki vefasıdır. 1994 yılında eşini ve bir oğlunu trafik kazasında kaybeden Pezeşkiyan, o tarihten sonra bir daha evlenmemiş ve iki oğlunu ile bir kızını tek başına büyütmüştür. Bu fedakarlığı, onun "dürüst ve sadık" bir lider olarak markalaşmasını sağlamıştır.
Siyasi Kariyeri ve Reformist Kimliği
Siyasete Muhammed Hatemi döneminde adım atan Pezeşkiyan, basamakları hızla tırmandı:
-
Bakanlık Dönemi: 2001-2005 yılları arasında İran Sağlık Bakanı olarak görev yaptı.
-
Milletvekilliği: 2008 yılından itibaren 16 yıl boyunca Tebriz Milletvekili olarak Meclis'te görev aldı. Meclis Başkanvekilliği görevini de yürüttü.
-
Reformist Çizgi: Batı ile ilişkilerin normalleşmesini, nükleer anlaşmaya (JCPOA) geri dönülmesini ve iç politikada kişisel özgürlüklerin artırılmasını savunmaktadır.
Pezeşkiyan’ın Vaatleri ve Kritik Görüşleri
Yeni Cumhurbaşkanı, İran'ın teokratik yapısına ve Dini Lider Ali Hamaney'e sadık kalacağını belirtse de birçok konuda değişim sinyalleri veriyor:
-
Ekonomi ve Yaptırımlar: ABD yaptırımlarının halk üzerindeki yükünü hafifletmek için nükleer anlaşmaya geri dönülmesini hedefliyor.
-
Kadın Hakları ve Kıyafet Yasası: Mahsa Amini olayları sonrası başörtüsü zorunluluğuna yönelik sert müdahaleleri eleştirmiş, "Eğer bu yöntemler insanları dinden uzaklaştırıyorsa sürdürmemeliyiz" demiştir.
-
Şeffaflık: "Vaatlerimi yerine getiremezsem siyasete devam etmem" diyerek halka dürüstlük sözü vermiştir.
Mesud Pezeşkiyan Hakkında Kısa Bilgiler
-
Doğum Yeri: Mahabad, İran
-
Mesleği: Kalp Cerrahı, Akademisyen
-
Siyasi Görüşü: Reformist / Pragmatik
-
Diller: Türkçe (Azerbaycan Türkçesi), Kürtçe, Farsça, Arapça ve İngilizce.
