Türkiye mülki idare sisteminde ilçenin genel idaresinden sorumlu olan en üst düzey yetkili kaymakamdır. 5442 sayılı İl İdaresi Kanunu ile sınırları çizilen kaymakamın görev ve yetkileri, ilçedeki hükümet temsilinden asayişin sağlanmasına kadar geniş bir yelpazeyi kapsar.
İlçe İdaresinin Başı: Kaymakam
İlçe genel idaresinin başı ve merci kaymakamdır. Kaymakam, ilçede Cumhurbaşkanlığı ve Hükümetin temsilcisi sıfatını taşır. İlçedeki adli ve askeri teşkilatlar hariç tüm bakanlık teşkilatları kaymakamın emri altındadır.
Kaymakamın Temel İdari Görevleri
Kaymakam, ilçenin her yönden genel idaresini ve gidişatını düzenlemekle sorumludur. Başlıca idari yetkileri şunlardır:
-
Kanunların Uygulanması: Kanun, tüzük, yönetmelik ve hükümet kararlarının ilan edilmesini ve uygulanmasını sağlar.
-
Denetim Yetkisi: İlçedeki tüm devlet dairelerini, özel idare, belediye ve köy idarelerini denetleme ve teftiş etme yetkisine sahiptir.
-
Personel Yönetimi: İlçe memurlarının çalışmalarını gözetim altında tutar. Gerekli durumlarda savunmalarını alarak uyarma veya kınama cezası verebilir.
-
Resmi Törenler: Cumhuriyet Bayramı ve diğer resmi törenlerde ilçede başkanlık yapar, tebrikleri kabul eder.
Asayiş ve Güvenlik Yetkileri
Kaymakam, ilçe sınırları içerisindeki huzur ve güvenliğin sağlanmasında birinci derecede sorumludur.
-
Kolluk Kuvvetlerinin Amiri: İlçe sınırları içindeki genel (Emniyet, Jandarma) ve özel kolluk kuvvetlerinin amiridir.
-
Suç Önleme: Suç işlenmesini önlemek ve kamu düzenini korumak için gerekli tedbirleri alır, bu doğrultuda emirler verir.
-
Olağanüstü Haller: İlçedeki kolluk kuvvetlerinin yetersiz kaldığı ani olaylarda valiye bilgi vererek askeri birliklerden yardım isteyebilir.
-
Cezaevleri: Ceza ve tevkifevlerinin muhafazasını, hükümlülerin sağlık şartlarını Cumhuriyet Savcısı ile birlikte denetler.
Kaymakam Nasıl Atanır?
Kaymakamlar, İçişleri Bakanlığı bünyesindeki ilgili kurulların seçimi, bakanın onayı ve nihayetinde Cumhurbaşkanının tasdikiyle (müşterek kararname) atanırlar. Kaymakamlığa yalnızca mülki idare amirliği hizmetleri sınıfından olan kişiler vekalet edebilir.
Devir ve Teftiş Zorunluluğu
Kaymakamlar, her yıl ilçeye bağlı bucakların ve köylerin en az yarısını bizzat denetlemekle yükümlüdür. Bu ziyaretlerde halkın dilek ve ihtiyaçlarını yerinde tespit ederek çözüm üretir.
İlçe İdare Şube Başkanları ile İlişkiler
İlçedeki bakanlık temsilcileri olan idare şube başkanları (İlçe Milli Eğitim Müdürü, İlçe Sağlık Müdürü vb.), görevlerinin yürütülmesinden doğrudan kaymakama karşı sorumludur. Kaymakamın verdiği emirlerin mevzuata aykırı olduğunu düşünen şube başkanı bunu yazılı olarak bildirir; ancak kaymakam yazılı olarak ısrar ederse emir sorumluluk kaymakama ait olmak üzere yerine getirilir.
