Osmanlı İmparatorluğu'nun kalbi, devletin yönetim merkezi ve padişahların baba ocağı olan Topkapı Sarayı, tarihi dokusu ve ihtişamıyla yüzyıllardır İstanbul'un silüetini süslüyor. Peki, dünya mirasları listesinin başında yer alan Topkapı Sarayı'nı kim yaptı? Saray ne zaman inşa edildi? İşte Topkapı Sarayı'nın merak edilen tarihçesi...
İstanbul'un fethinden sonra imparatorluğun yeni yönetim merkezini belirlemek isteyen Sultan II. Mehmed (Fatih Sultan Mehmed), bugün dünya çapında bir müze olan Topkapı Sarayı'nın mimarıdır. 1460 yılında inşaatına başlanan saray, 1478 yılında tamamlanmış ve 19. yüzyılın ortalarına kadar Osmanlı padişahlarının resmi ikametgâhı olmuştur.
Topkapı Sarayı Ne Zaman Yapıldı?
Saray, Fatih Sultan Mehmed tarafından 1460-1478 yılları arasında yaptırılmıştır. İlk inşa edildiği dönemde adı "Saray-ı Cedid" (Yeni Saray) olan yapı, daha sonra sahil yolundaki "Topkapusu Sahil Sarayı"nın bir yangında kül olmasıyla bugünkü "Topkapı Sarayı" adını almıştır.
Mekan Seçimi ve Mimari Plan
Saray, Marmara Denizi, İstanbul Boğazı ve Haliç'in kesiştiği noktada, Sarayburnu'ndaki Bizans akropolü üzerine inşa edilmiştir. Yaklaşık 700.000 metrekarelik devasa bir alanı kaplayan bu yapı, temelde iki ana teşkilattan oluşur:
-
Bîrun: Dış saray hizmetlerinin yürütüldüğü bölüm.
-
Enderun: Padişahın özel yaşam alanı ve devlet adamı yetiştirilen okul (Harem bu bölümün içindedir).
Biliyor muydunuz? Topkapı Sarayı'nın planı çizilirken, Fatih'in babası II. Murad'ın yaptırdığı Edirne Sarayı'ndan esinlenilmiştir.
Sarayburnu’ndan Dolmabahçe’ye Taşınma
1850'li yıllara gelindiğinde, Topkapı Sarayı dönemin devlet protokolü ve merasim ihtiyaçlarını karşılamakta yetersiz kalmaya başlamıştır. Bu nedenle Sultanlar, Boğaz kıyısındaki Dolmabahçe Sarayı'na taşınmışlardır. Ancak Topkapı Sarayı hiçbir zaman terk edilmemiş; Mukaddes Emanetler, saltanat hazinesi ve devlet arşivleri burada korunmaya devam etmiştir.
Atatürk’ün Emriyle Müze Oldu
Osmanlı monarşisinin 1922'de sona ermesinin ardından, 3 Nisan 1924 tarihinde Mustafa Kemal Atatürk’ün emriyle Topkapı Sarayı müzeye dönüştürülmüştür. Türkiye Cumhuriyeti’nin ilk müzesi olma özelliğini taşıyan bu yapı, bugün dünyanın en zengin koleksiyonlarından birine ev sahipliği yapmaktadır.
Topkapı Sarayı Ziyaretçi Notları
Saray'ı ziyaret etmek isteyenler için önemli hatırlatmalar:
-
Kapalı Gün: Müze, Salı günleri ziyarete kapalıdır.
-
Bayram Mesaisi: Dini bayramların ilk günü öğlene kadar ziyarete kapalıdır.
-
Ana Bölümler: Bâb-ı Hümâyun (Giriş kapısı), Harem, Hasbahçe (Gülhane) ve çeşitli avlular görülmesi gereken temel noktalardır.
