Çölyak hastalığı, günümüzde her geçen gün daha sık rastlanan bir sindirim sistemi rahatsızlığıdır. Besinlerdeki gluten maddesine karşı vücudun gösterdiği aşırı hassasiyetle ortaya çıkan bu hastalık, tedavi edilmediğinde ciddi sağlık sorunlarına yol açabilir. Peki, çölyak belirtileri nelerdir? Kimler çölyak riski taşır? İşte uzman görüşleriyle çölyak rehberi...
Çölyak hastalığı (Gluten Enteropatisi), buğday, arpa ve çavdar gibi tahıllarda bulunan gluten proteinine karşı bağışıklık sisteminin verdiği bir tepkidir. İnce bağırsaklarda hasara yol açan bu durum, vücudun ihtiyaç duyduğu vitamin ve minerallerin emilimini engelleyerek beslenme bozukluklarına neden olur.
Çölyak Hastalığı Belirtileri Nelerdir?
Çölyak hastalığı "bukalemun" bir hastalıktır; çünkü belirtileri kişiden kişiye farklılık gösterebilir. Bazı hastalarda şiddetli sindirim sorunları görülürken, bazılarında ise sindirim dışı belirtiler baskındır.
En yaygın çölyak belirtileri:
-
Sindirim Sistemi: Karın bölgesinde şişkinlik, kronik ishal veya kabızlık, aşırı gaz sancıları.
-
Gelişimsel Sorunlar: Çocuklarda boy kısalığı, kilo alamama ve gelişim geriliği.
-
Cilt ve Ağız: Ağız içinde tekrarlayan yaralar (aftlar), kaşıntılı deri döküntüleri.
-
Genel Sağlık: Sürekli yorgunluk, kansızlık (demir eksikliği), kemik ve eklem ağrıları.
Çölyak Tanısı Nasıl Konulur?
Hastalığın teşhisi için sadece belirtilere bakmak yeterli değildir. Uzman doktorlar genellikle şu iki aşamalı süreci takip eder:
-
Kan Testleri: Kandaki antikor seviyelerini ölçen serolojik testler yapılır.
-
Endoskopi ve Biyopsi: Kesin tanı için ince bağırsaktan küçük bir doku örneği (biyopsi) alınarak hasar durumu incelenir.
-
Önemli Not: Testler yapılmadan önce glutensiz diyete başlamak, sonuçların yanlış çıkmasına neden olabilir. Bu nedenle tetkikler tamamlanana kadar normal beslenmeye devam edilmelidir.
Çölyak Tedavi Yöntemleri: Tek Çözüm Glutensiz Diyet!
Çölyak hastalığının bugün için bilinen bir ilaç tedavisi veya aşısı yoktur. Hastalığın tek ve kesin tedavisi, yaşam boyu sürecek olan sıkı bir glutensiz diyettir.
Diyette Nelere Dikkat Edilmeli?
-
Buğday, arpa, çavdar ve yulaf (kontamine olmuşsa) içeren tüm gıdalardan uzak durulmalıdır.
-
Mısır, pirinç, patates ve karabuğday gibi alternatifler tüketilmelidir.
-
Çapraz Bulaşma Riski: Evde yemek yaparken kullanılan tahta kaşıklardan ekmek kızartma makinelerine kadar glutenli gıdalarla temas etmiş hiçbir araç kullanılmamalıdır.
Tedavi Edilmeyen Çölyak Nelere Yol Açar?
Diyetine uymayan çölyak hastalarında uzun vadede; kemik erimesi (osteoporoz), kısırlık, düşük riski, vitamin eksiklikleri ve nadiren bağırsak kanseri gibi ciddi komplikasyonlar gelişebilir.
