Osmanlı İmparatorluğu'nun en parlak dönemlerinden biri olan Fatih Sultan Mehmed devri, sadece fetihlerle değil, saray içindeki büyük trajedilerle de anılır. Bu trajedilerin merkezinde, imparatorluğun büyümesi için ömrünü veren ancak sonu Yedikule zindanlarında biten Mahmud Paşa yer alıyor. Uzun yıllar süren sessizliğin ardından, Topkapı Sarayı Arşivi'nden çıkan yeni bir vesika, bu idamın arkasındaki şok edici "moral ve psikolojik" sebepleri gün yüzüne çıkarıyor.
İdamın Perde Arkası: Bir Aile Trajedisi ve İntikam
Tarihçiler Mahmud Paşa’nın azlini ve ölümünü genellikle askeri veya siyasi hatalara (Uzun Hasan’ın takibi konusundaki fikir ayrılıkları gibi) dayandırsa da, yeni belgeler olayın çok daha kişisel olduğunu gösteriyor. Mahmud Paşa’nın çocukları tarafından Padişah’a sunulan bir dilekçede (ariza), Paşa’nın karısı ile Fatih’in yakışıklı oğlu Şehzade Mustafa arasında bir gönül ilişkisi olduğu iması yer alıyor.
Olayın Kronolojisi:
- İhanet İddiası: Mahmud Paşa seferdeyken, karısının gizlice Şehzade Mustafa’nın validesinin yanına gidip orada kalması, halk arasında dedikodulara ve Paşa’nın namus davasına yol açmıştır.
- Boşanma ve Zoraki Nikâh: Paşa, namusunu temizlemek için seferden önce karısını boşamış; ancak Padişah’ın baskısıyla (karısının kardeşi olan Defterdar'ın da etkisiyle) bu kadınla yeniden evlenmek zorunda bırakılmıştır.
- Şehzade Mustafa'nın Ölümü: Şehzade Mustafa’nın ansızın ölmesi, Fatih Sultan Mehmed'i derin bir yasa boğmuş; Şehzade'nin düşmanları bu ölümü Mahmud Paşa'nın zehirlediği iddiasıyla Padişah'a sunmuştur.
"Mustafa’nın Düşmanı Hayatta Kalamaz"
Şehzade Mustafa’nın ölümü sonrası taziyeye gelen Mahmud Paşa, Fatih Sultan Mehmed tarafından sert bir şekilde karşılanmıştır. Padişah’ın "Mustafa'nın düşmanının hayatta kalması mümkün değildir" diyerek Paşa’yı Yedikule’ye hapsettirdiği ve birkaç gün sonra idam fermanını verdiği belirtilmektedir.
Mahmud Paşa’nın Mirası
Mahmud Paşa, sadece bir devlet adamı değil, aynı zamanda ilim ve kültür dostuydu. İstanbul’da kendi adıyla anılan semtte (Mahmutpaşa) yaptırdığı cami, medrese ve hayır binalarıyla bugün bile anılmaya devam etmektedir.
Haber Özeti (Kısa Bilgiler):
- Kimdir? İstanbul'un ilk devşirme sadrazamı ve Fatih'in en yakın vekilidir.
- Neden Öldü? Şehzade Mustafa ile aralarındaki kişisel husumet ve Şehzade'nin ölümünden sorumlu tutulması nedeniyle idam edildi.
- Tarihi Kaynak: Topkapı Sarayı Arşivi, nr. E. 10161.
-
Defin Yeri: Kendi yaptırdığı Mahmud Paşa Camii yanındaki türbesi.
