Deniz suyunu tatlı sudan ayıran en temel fark, içinde barındırdığı mineral ve tuz miktarıdır. Türkiye’de denizlerin tuzluluk oranları güneyden kuzeye doğru gidildikçe belirgin bir şekilde azalır. Peki, bu farkın sebebi nedir ve hangi denizimiz ne kadar tuzludur?
Türkiye'nin En Tuzlu Denizi: Akdeniz
Türkiye’deki en tuzlu deniz Akdeniz’dir. Akdeniz’in suları, diğer denizlerimize oranla çok daha yoğun bir tuz miktarına sahiptir.
Akdeniz Neden Daha Tuzlu?
Bir denizin tuzluluk oranını belirleyen en temel faktörler enlem ve sıcaklıktır.
-
Ekvatora Yakınlık: Akdeniz, ülkemizin en güneyinde yer aldığı için ekvatora en yakın denizimizdir.
-
Buharlaşma Oranı: Sıcaklığın yüksek olması, deniz suyunun daha fazla buharlaşmasına neden olur. Su buharlaşıp havaya karıştıkça, geride kalan suyun içindeki tuz konsantrasyonu artar.
-
Besleme Kaynakları: Tatlı su kaynaklarının (nehirler ve yağışlar) buharlaşan su miktarını karşılayamaması da tuzluluğu artıran bir diğer etkendir.
Türkiye Denizlerinin Tuzluluk Oranları Sıralaması
Denizlerimizin tuzluluk oranları binde (‰) biriminden ifade edilir. İşte güneyden kuzeye doğru o tablo:
| Deniz Adı | Tuzluluk Oranı (Ortalama) | Özelliği |
| Akdeniz | ‰38 | En yüksek buharlaşma ve en yüksek tuzluluk. |
| Ege Denizi | ‰33 - ‰37 | Kuzeyden güneye doğru tuzluluk artar. |
| Marmara Denizi | ‰22 - ‰26 | Karadeniz ve Ege arasında bir geçiş özelliği taşır. |
| Karadeniz | ‰18 | En az buharlaşma ve en bol tatlı su girdisi. |
Karadeniz Neden En Az Tuzlu Denizdir?
Karadeniz, ülkemizdeki tuzluluk oranının en düşük olduğu denizdir. Bunun sebepleri şunlardır:
-
Düşük Sıcaklık: Güneş ışınlarının geliş açısı daha eğik olduğu için buharlaşma azdır.
-
Bol Tatlı Su: Tuna, Dinyeper ve Kızılırmak gibi çok sayıda büyük nehir Karadeniz'i besleyerek suyun seyrelmesini sağlar.
-
Yağış Rejimi: Bölgenin bol yağış alması tuzluluk oranını düşürür.
Sıkça Sorulan Sorular (SSS)
Denizlerin tuzluluk oranı ekvatora gidildikçe artar mı?
Evet, genel bir coğrafi kural olarak kutuplardan ekvatora doğru gidildikçe sıcaklık ve buharlaşma arttığı için denizlerin tuzluluk oranı da artar.
Dünyanın en tuzlu denizi hangisidir?
Dünya genelinde okyanusa kıyısı olmayan veya az olan denizler içinde Lut Gölü (bir göl olsa da ismi deniz olarak geçer) en tuzlusudur; ancak gerçek bir deniz olarak Kızıldeniz, yaklaşık ‰40-41 tuzluluk oranıyla Akdeniz'i de geride bırakır.
Marmara Denizi'nin tuzluluğu neden değişkendir?
Marmara Denizi, Karadeniz’in az tuzlu üst akıntısı ile Ege’nin çok tuzlu alt akıntısının karşılaştığı bir yerdir. Bu nedenle yüzeyde tuzluluk azken, derinlere inildikçe artar.
